آگاهى مهربانى مىكند و حليمانه مىبخشد ؛ گويا كه از اصل گناهى در كار نبوده است . ( مبتدع الخلائق بعلمه و منشئهم بحكمه . . . ) هستى را با علم و حكمت خويش از هيچ آفريد و در اين آفرينش از هيچ الگويى تقليد نكرد و مشورت و كمكى به او داده نشد ؛ چه اين‌كه خدا بود و با او هيچ نبود . ( و أشهد أن محمدا صلّى اللّه عليه و آله عبده و رسوله ، ابتعثه و الناس يضربون في غمرة و يموجون في حيرة . . . ) پيامبر صلّى اللّه عليه و آله رحمتى براى جهانيان بود كه آنان را از نادانى و گمراهى رهايى داد و به نور و هدايت رهنمون شد . پيش از اين نيز بارها تعابيرى شبيه اين گذشت . « 1 » پرهيزگارى ( عباد اللّه ! أوصيكم بتقوى اللّه ) پرهيزگارى خداوند بدون فرمانبردارى از او معنايى ندارد . ( فإنها حق اللّه عليكم ) تقوا ، تكليفى قطعى بر بندگان است و خداوند برپايه آن پاداش مىدهد . سبب پرهيزگارى ممكن است ترس از عذاب خدا و يا رغبت در رسيدن به پاداشش و يا شكر و سپاس نعمتهايش و يا بزرگداشت كمالاتش باشد . در بين اين سه‌گونه ، پرهيزگارى و فرمانبردارى سوم بهتر و كامل‌تر است . امام باقر عليه السّلام مىفرمايد : « به خدا سوگند ! كسى از شيعيان ما نيست جز او كه تقواى خدا را داشته باشد . » « 2 » امام رضا عليه السّلام نيز مىفرمايد : « از دوستان ما نيست كسى كه در روستايى ده‌هزار نفرى زندگى كند و پرهيزگارتر از او در بينشان باشد . » « 3 »

--> ( 1 ) . نك : خطبه سابق : 190 . ( مولف ) ( 2 ) . كافى : 2 / 74 ح 3 ؛ تحف العقول : 295 . ( 3 ) . وسائل الشيعة : 15 / 264 ح 14 ؛ بحار الانوار : 67 / 303 ح 14 .